Dermatitis Digitalis (DD), znana powszechnie jako choroba Mortellaro, to zakaźne, wieloczynnikowe schorzenie skóry palców bydła. Kluczową rolę odgrywają beztlenowe bakterie z rodzaju Treponema, które penetrują głębokie warstwy naskórka, co utrudnia skuteczne leczenie.

Klasyfikacja zmian według systemu M

System opracowany przez Döpfera (zmodyfikowany przez Berry'ego) pozwala na precyzyjne określenie dynamiki choroby w stadzie.

M0: Zdrowa skóra

Skóra nienaruszona, gładka i niebolesna. Stan pożądany w programach prewencyjnych.

M1: Wczesne stadium aktywne

Zmiana < 2 cm (wielkości groszku). Barwa od jasnoczerwonej do szarej. Często bezobjawowa — łatwo przeoczyć bez dokładnej inspekcji w poskromie.

M1 to kluczowy moment na interwencję — zanim zmiana przejdzie w fazę ostrą.

M2: Klasyczne wrzodziejące stadium (Acute Stage)

Najbardziej charakterystyczna i bolesna postać. Zmiana > 2 cm, jaskrawoczerwona, wygląd "truskawki" (ziarninująca tkanka). Krowy często wykazują znaczną kulawiznę i odciążają chorą kończynę, stojąc na czubku racicy.

M3: Stadium gojenia (Healing Stage)

Zmiana pokrywa się ciemnym, twardym strupem po zastosowaniu leczenia. Bolesność znika lub znacznie się zmniejsza. Kluczowa ostrożność przy korekcji — nie usuwać strupa przedwcześnie.

M4: Stadium przewlekłe (Chronic Stage)

Twarde, brodawkowate narośla (zgrubienia skóry). Mogą być rezerwuarem krętków Treponema w stanie uśpienia — zagrożenie nawrotu choroby.

M4.1: Przewlekłe z aktywnym ogniskiem (Chronic Reactivating Stage)

Nawrót choroby na podłożu M4 — na stwardniałej tkance pojawia się nowe aktywne ognisko M1. Wskazuje na niepełne wyleczenie lub reaktywację bakterii.

Wpływ DD na stado

Spadek wydajności mlecznej

Krowy z kliniczną DD (M2) wykazują istotny statystycznie spadek produkcji mleka — ból i stres powodują zmniejszenie pobrania suchej masy (DMI). Szacowane straty to kilkadziesiąt do kilkuset litrów mleka w laktacji na sztukę (Hernandez et al., 2002).

Zaburzenia rozrodu

Kulawizna negatywnie wpływa na ekspresję zachowań rujowych, co utrudnia detekcję rui. Efekt: wydłużenie okresu międzywycieleniowego i większa liczba inseminacji potrzebna do zacielenia.

Brakowanie

Przewlekłe, nawracające formy DD (M4 i M4.1) są częstą przyczyną przedwczesnego brakowania krów ze stada z powodu trwałej utraty kondycji.

Podsumowanie dla praktyków

Skuteczna walka z Mortellaro wymaga nie tylko leczenia przypadków klinicznych (M2), ale przede wszystkim identyfikacji rezerwuarów choroby (M4) i wczesnych stadiów (M1).

Śledzenie dynamiki przejść między stadiami (czy M3 przechodzi w M0, czy cofa się do M4.1) jest kluczowe dla oceny skuteczności programów kąpieli racic — i to właśnie umożliwiają narzędzia cyfrowe takie jak Cownt.

Bibliografia

Döpfer, D., et al. (1997). Veterinary Record.
Evans, N.J., et al. (2008). Journal of Clinical Microbiology.
Bruijnis, M.R.N., et al. (2014). Journal of Dairy Science.
Relun, A., et al. (2013). Journal of Dairy Science.
Hernandez, J., et al. (2002). Journal of the American Veterinary Medical Association.

Dermatitis Digitalis (Mortellaro) – objawy, stopnie zaawansowania i wpływ na stado